વાંચવાનો સમય 4 મિનિટ
બંધારણીય કાયદો યાદ રહેતો નથી? એઆઈ પાસે એન્કી ફ્લેશકાર્ડ્સ બનાવો
30 સેકન્ડમાં સાર
બંધારણીય કાયદાના ફ્લેશકાર્ડ્સ એઆઈ દ્વારા બનાવવાનો અર્થ છે કે તમે ચેપ્ટરનું લખાણ એઆઈને આપો, તે તેમાંથી નાના પ્રશ્ન-જવાબની જોડી બનાવે, અને તમે એ જોડીને એન્કી જેવા રિવિઝન એપમાં નાખીને થોડા-થોડા સમયે ફરી ફરી જુઓ. આ રીતે એક જ વસ્તુ વારંવાર યાદ કરાવાય છે, જેથી લાંબા સમય સુધી યાદ રહે છે.
પરીક્ષાના એક દિવસ પહેલાં તમે બંધારણીય કાયદાનું ચેપ્ટર ફરી વાંચો છો. બધું ઓળખીતું લાગે છે, પણ પ્રશ્નપત્રમાં 'અનુચ્છેદ ૩૨ અને ૨૨૬ વચ્ચેનો ફરક' પૂછાય ત્યારે જવાબ ગોળ ગોળ ફરે છે. વાંચવું એ યાદ રાખવું નથી. યાદ રાખવા માટે તમારે જાતે પ્રશ્ન પૂછવો પડે અને જવાબ યાદ કરવો પડે.
એટલે જ ઘણા વિદ્યાર્થીઓ એન્કી (Anki) જેવી રિવિઝન એપ વાપરે છે. એમાં એક બાજુ પ્રશ્ન હોય, બીજી બાજુ જવાબ. એપ જાતે નક્કી કરે છે કે કયો કાર્ડ ક્યારે ફરી બતાવવો, જેથી ભૂલી ગયેલી વસ્તુ વારંવાર સામે આવે. પણ અસલી મુશ્કેલી એ છે કે સેંકડો કાર્ડ જાતે લખવામાં દિવસો નીકળી જાય. અહીં એઆઈ મદદ કરે છે.
એઆઈ કાર્ડ કેવી રીતે બનાવે છે
તમે એઆઈને ચેપ્ટરનું લખાણ આપો છો અને કહો છો કે દરેક મુદ્દાને એક નાના પ્રશ્ન-જવાબમાં ફેરવો. એઆઈ લખાણ વાંચીને તેમાંના મુખ્ય મુદ્દા શોધે છે, દરેક મુદ્દા માટે પ્રશ્ન બનાવે છે અને તેનો ટૂંકો જવાબ લખે છે. પછી તમે એ યાદી કોપી કરીને એન્કીમાં નાખો છો. બસ, તમારું કામ લખવાનું નહીં, ચકાસવાનું રહે છે.
પણ એઆઈ જાતે કાયદો સમજતું નથી. તે ફક્ત શબ્દોના નમૂના પારખે છે. તેથી જો તમે ઢીલી સૂચના આપો, તો તે લાંબા, ઢીલા અને ઘણીવાર ખોટા કાર્ડ બનાવી દે છે. આ ફરક જોવા માટે નીચે બે પ્રયોગ કરીએ.
પ્રયોગ ૧: સાદી સૂચના
શું થાય જ્યારે આપણે ટૂંકમાં કહીએ
બંધારણીય કાયદાના મૂળભૂત અધિકારો પર એન્કી ફ્લેશકાર્ડ્સ બનાવો.આ કાર્ડ યાદ કરવા માટે નકામા છે. 'અનુચ્છેદ ૧૪ શું કહે છે?' એ પ્રશ્ન એટલો વિશાળ છે કે તેનો જવાબ એક લાઇનમાં આવી જ ન શકે. પરીક્ષામાં પૂછાય છે કે 'અનુચ્છેદ ૧૪ હેઠળ ધાર્મિક સ્વતંત્રતા કોને મળે છે?' આવા કાર્ડથી તમે ફક્ત એક વાક્ય ગોખશો, પણ સમજ નહીં આવે.
પ્રયોગ ૨: ચોક્કસ સૂચના
શું થાય જ્યારે આપણે નિયમો બાંધી આપીએ
તમે બંધારણીય કાયદાના શિક્ષક છો. નીચેના લખાણમાંથી ફક્ત એવા ફ્લેશકાર્ડ્સ બનાવો જે એક જ હકીકત પૂછે. દરેક કાર્ડમાં એક પ્રશ્ન અને તેનો ૧૫ શબ્દથી ઓછો જવાબ હોવો જોઈએ. જો કોઈ મુદ્દો અનુચ્છેદ, કેસ કે સંશોધન સાથે જોડાયેલો હોય તો તે લખો. જ્યાં તમને ખાતરી ન હોય ત્યાં 'ચકાસવું' લખો, અંદાજ ન લગાવો.
લખાણ: [અહીં તમારું ચેપ્ટર પેસ્ટ કરો]આ કાર્ડ વાપરી શકાય. દરેક પ્રશ્ન એક જ વસ્તુ પૂછે છે, જવાબ ટૂંકો છે, અને અનુચ્છેદ તથા કેસનું નામ સાથે છે. 'ચકાસવું' લખવાનો નિયમ એટલા માટે જરૂરી છે કે એઆઈ ક્યારેક ખોટો અનુચ્છેદ નંબર લખી દે છે. તમે એ લખાણ સાથે સરખાવીને સુધારી શકો.
તમારો તૈયાર નમૂનો
નીચેનો નમૂનો કોપી કરો, ચોરસ કૌંસવાળી જગ્યાએ તમારી વિગત ભરો અને એઆઈને આપો. એક જ વખતમાં એક ચેપ્ટર આપવું સારું, જેથી કાર્ડની ગુણવત્તા સારી રહે.
તમે [તમારો વિષય, જેમ કે બંધારણીય કાયદો] ના શિક્ષક છો. નીચેના લખાણમાંથી [કુલ કાર્ડની સંખ્યા] એન્કી ફ્લેશકાર્ડ્સ બનાવો. દરેક કાર્ડમાં એક જ પ્રશ્ન હોવો જોઈએ અને જવાબ [શબ્દ મર્યાદા] શબ્દથી ઓછો. જ્યાં અનુચ્છેદ, કેસ કે સંશોધન લાગુ પડે ત્યાં તે લખો. જ્યાં ખાતરી ન હોય ત્યાં 'ચકાસવું' લખો. અંતે એક નાનું કોષ્ટક બનાવો જેમાં દરેક કાર્ડ કયા મુદ્દા પરથી આવ્યો તે દેખાય.
લખાણ: [અહીં તમારું ચેપ્ટર પેસ્ટ કરો]ઝડપી સુધારણા માટે ત્રણ આદેશો
- જવાબ લાંબો થઈ ગયો હોય તો લખો: 'દરેક જવાબ ૧૫ શબ્દમાં ટૂંકો કરો અને એક જ હકીકત રાખો.'
- એઆઈ અંદાજ લગાવે તો લખો: 'જ્યાં તમને ખાતરી ન હોય ત્યાં જવાબમાં ફક્ત ચકાસવું લખો, બીજું કંઈ નહીં.'
- કાર્ડ સમજાવે નહીં પણ ગોખાવે તો લખો: 'દરેક પ્રશ્ન એવો બનાવો કે જેનો જવાબ આપવા સમજવું પડે, ફક્ત યાદ કરવું ન પડે.'
કેમ ખબર પડે કે તૈયારી સફળ થઈ
જો તમે કાર્ડ જોયા વગર પ્રશ્નનો જવાબ પોતાના શબ્દોમાં આપી શકો, તો સમજો કે યાદ રહ્યું છે. જો ફક્ત ઓળખીતું લાગે પણ લખી ન શકો, તો એ કાર્ડ હજી તૈયાર નથી. આ તફાવત પારખવા માટે દરરોજ થોડા કાર્ડ મોટેથી બોલીને જવાબ આપો. મોબાઇલના મફત વોઇસ મોડમાં એઆઈ સાથે વાત કરીને પણ તમે આ અભ્યાસ કરી શકો છો, જેથી પરીક્ષામાં જવાબ યાદ કરવાની ટેવ પડે.