DeepL કે Google અનુવાદક: કરાર, PDF અને વાતચીતનો અનુવાદ કઈ રીતે ઓછી ભૂલો સાથે થાય?

તમારા હાથમાં વિદેશી કંપનીનો દસ્તાવેજ છે. ઉપર અંગ્રેજીમાં શરતો લખી છે, નીચે તમારે ગુજરાતીમાં સમજવાનું છે. તમે લખાણ કોપી કરીને અનુવાદની વેબસાઇટ પર નાખો છો. પહેલી નજરે જવાબ સાચો લાગે છે, પણ વચ્ચે એક વાક્ય એવું છે જેનો અર્થ જ ફરી ગયો છે. અહીં જ પ્રશ્ન ઊભો થાય છે: DeepL વાપરવું કે Google અનુવાદક?

જવાબ એક જ શબ્દમાં નથી. બંને સાધનો એક જ મૂળભૂત રીતે કામ કરે છે — તમારું લખાણ લઈને તેને બીજી ભાષામાં ફરી લખે છે. પણ બંનેની તાકાત જુદી જગ્યાએ છે. એ સમજવાથી તમે દરેક કામ માટે યોગ્ય સાધન પસંદ કરી શકશો.

અનુવાદનું કામ ખરેખર થાય કેવી રીતે?

જૂના જમાનામાં અનુવાદ એટલે શબ્દકોશમાંથી એક-એક શબ્દ પકડીને ગોઠવવો. તેમાં વાક્યનો ભાવ હાથ દેખાતો નહીં. આજના સાધનો આખા વાક્યને એકસાથે વાંચે છે અને તેનો સંદર્ભ સમજે છે. આ પદ્ધતિને ન્યુરલ મશીન અનુવાદ (એટલે કે આખા વાક્યનો ભાવ સમજીને થતો અનુવાદ) કહેવાય છે. કમ્પ્યુટર પહેલાં લાખો જોડી વાક્યોમાંથી શીખે છે કે કયો શબ્દ કઈ જગ્યાએ કુદરતી લાગે.

બંને કંપનીઓ આ જ પદ્ધતિ વાપરે છે, પણ તેમનું ધ્યાન જુદું છે. DeepL ઔપચારિક, વ્યાવસાયિક લખાણ પર કામ કરે છે — જેમ કે કરાર, અહેવાલ કે ગ્રાહકને લખેલો ઈમેલ. Google અનુવાદક વધુ પ્રયાણ અને રોજિંદા વપરાશ પર ધ્યાન આપે છે — વિદેશમાં બોર્ડ વાંચવું, કોઈની સાથે વાત કરવી કે અજાણી ભાષાનો ફોટો સમજવો.

કરાર અને દસ્તાવેજોમાં DeepL કેમ આગળ પડે છે?

કરારમાં દરેક શબ્દ મહત્વનો હોય છે. 'જવાબદારી' અને 'જવાબદારી મર્યાદિત' વચ્ચે મોટો ફરક પડે છે. DeepL ઔપચારિક લહજો જાળવી રાખવામાં અને શબ્દોની એકરૂપતા ટકાવવામાં આગળ મનાય છે. એટલે એક જ દસ્તાવેજમાં 'ચુકવણી' શબ્દ ક્યાંક 'ભરપાઈ' ન બની જાય તેની ધારણા વધુ હોય છે.

બીજી મોટી સુવિધા છે આખી ફાઇલનો અનુવાદ. તમે PDF, Word કે PowerPoint ફાઇલ સીધી મૂકી શકો છો. ટેબલ, શીર્ષક અને ફોટાની જગ્યા એ જ રહે છે, ફક્ત લખાણ બદલાય છે. અગાઉ તમારે લખાણ કાપીને પેસ્ટ કરવું પડતું અને પછી ગોઠવણ ફરી બનાવવી પડતી. હવે એ મહેનત બચે છે.

• કરાર, કાનૂની દસ્તાવેજ કે વ્યાવસાયિક ઈમેલ: DeepL વાપરો, કારણ કે ઔપચારિક લહજો અને શબ્દોની એકરૂપતા વધુ સારી રહે છે.
• આખી PDF કે Word ફાઇલ જેવી છે તેવી જ જોઈએ: DeepL નું ફાઇલ અનુવાદ વાપરો, જેથી ટેબલ અને ગોઠવણ તૂટે નહીં.
• વિદેશમાં બોર્ડ, મેનૂ કે સાઇન બોર્ડ વાંચવું હોય: Google અનુવાદકનો કેમેરા વાપરો, જે ફોટો પાડતાં જ લખાણ સમજાવે છે.
• અજાણી કે ઓછી જાણીતી ભાષા હોય: Google અનુવાદક પસંદ કરો, કારણ કે તે ૧૩૦થી વધુ ભાષાઓ સંભાળે છે જ્યારે DeepL લગભગ ૩૫ ભાષાઓ સુધી મર્યાદિત છે.

ગોપનીયતા અને ખર્ચની વાત

ઓફિસના ગુપ્ત દસ્તાવેજો અનુવાદ કરાવતા હોવ તો એ જાણવું જરૂરી છે કે તમારું લખાણ ક્યાં જાય છે. DeepL ના પેઇડ પ્લાનમાં લખાણ પ્રક્રિયા પૂરી થતાં જ તરત જ ભૂંસી નાખવામાં આવે છે અને તેને મશીન શીખવવા માટે વાપરવામાં આવતું નથી. આ ઔપચારિક ધંધાકીય વપરાશ માટે મહત્વની બાબત છે.

બંનેના મૂળભૂત વપરાશ મફત છે. DeepL પાસે પેઇડ પ્લાન છે, જેમાં અમર્યાદિત ફાઇલ અનુવાદ અને કંપની માટે વધુ સુરક્ષા મળે છે. જો તમે મહિનામાં એક-બે વાર લખાણ અનુવાદ કરાવતા હોવ, તો મફત વિકલ્પ પૂરતો છે.

ક્યાં સાવધાન રહેવું?

કોઈ પણ સાધન પર આંધળો ભરોસો ન કરો. અનુવાદ સાધનો ક્યારેક એવા શબ્દો પસંદ કરે છે જે વાક્યમાં બંધ બેસતા નથી. ખાસ કરીને કાનૂની કે તબીબી દસ્તાવેજોમાં એક શબ્દની ભૂલ મોટું નુકસાન કરી શકે છે. તેથી મહત્વના દસ્તાવેજોમાં અનુવાદ પછી માણસે એક નજર ફેરવવી જ જોઈએ.

બીજી મર્યાદા ભાષાઓની છે. DeepL નો સંગ્રહ એશિયન અને આફ્રિકન ભાષાઓમાં Google કરતાં નાનો છે. જો તમારે ગુજરાતીથી કોઈ દૂરની ભાષામાં અનુવાદ કરાવવો હોય, તો પહેલાં ચકાસી લો કે તે ભાષા ઉપલબ્ધ છે કે નહીં. ન હોય તો Google અનુવાદક વધુ સારો વિકલ્પ બની શકે છે.

તો પાછા એ દસ્તાવેજ પર આવીએ. કરારના ઔપચારિક ભાગ માટે DeepL વાપરો, ફાઇલની ગોઠવણ જાળવી રાખો અને પછી મહત્વના વાક્યો જાતે વાંચી લો. વિદેશની સફરમાં બોર્ડ કે મેનૂ સમજવા હોય તો Google અનુવાદકનો કેમેરા પૂરતો છે. બંને સાધનો સાથે મળીને તમારું કામ સરળ બનાવે છે — ફક્ત કયું ક્યારે વાપરવું એ યાદ રાખવું.