રે-બેન મેટા જનરેશન ૩: ચશ્માં તમારી સામે જોઈને કાનમાં શું ધીમેથી કહે છે?

તમે બસ સ્ટેન્ડ પર ઊભા છો અને સામેની બોર્ડ પર ગુજરાતીમાં લખેલું છે. તમે ચશ્માં પહેર્યા છે અને ધીમેથી પૂછો છો, 'આ ઉપર શું લખ્યું છે?' થોડી ક્ષણોમાં તમારા જ કાનમાં એક અવાજ આવે છે, 'આગળની બસ સાબરમતી જાય છે.' તમે કંઈ વાંચ્યું નથી, ફોન કાઢ્યો નથી, ફક્ત જોયું છે. આ ચશ્માંની અંદર રહેલી નાની કેમેરા અને મ્યુઝ નામનો સહાયક સાથે મળીને આ કામ કરે છે.

ચશ્માં જુએ છે, પણ સમજે કોણ?

ચશ્માંની હાથી પર બે નાની કેમેરા જડેલી હોય છે. જ્યારે તમે ધીમેથી પૂછો છો અથવા હાથી પરનું બટન દબાવો છો, ત્યારે ચશ્માં તમારી સામેનું દૃશ્ય પકડે છે. આ દૃશ્ય ફોટો કે ટૂંકા વિડિયો સ્વરૂપે ઇન્ટરનેટ દ્વારા મ્યુઝ સહાયક સુધી પહોંચે છે. મ્યુઝ એક એઆઈ સહાયક છે, જે ચિત્ર અને અવાજ બંનેને સમજી શકે છે. તે દૃશ્યમાં શું છે, કયો શબ્દ લખ્યો છે કે કઈ વસ્તુ દેખાય છે તે ઓળખે છે. પછી તેનો જવાબ ટૂંકા વાક્યમાં ચશ્માં સુધી પાછો આવે છે અને સ્પીકરમાંથી તમારા કાનમાં ધીમેથી સંભળાય છે.

અહીં એક વાત ધ્યાનમાં રાખવી જરૂરી છે. ચશ્માં પોતે કંઈ સમજતાં નથી. તે ફક્ત જુએ છે, સાંભળે છે અને મોકલે છે. સાચી સમજ અને જવાબ મ્યુઝ સહાયક તરફ થાય છે, જે ઇન્ટરનેટ પર ચાલે છે. એટલે નેટવર્ક ન હોય તો આ સહાય કામ ન કરે. અને જે દૃશ્ય તમે જુઓ છો તે માહિતી ચશ્માંની બહાર પણ જાય છે, એટલે ગોપનીયતા અંગે વિચારવું જરૂરી બને છે.

અવાજમાં જવાબ કેમ આવે છે?

ચશ્માંની હાથીમાં નાના સ્પીકર જડેલા હોય છે, જે તમારા કાનની બહુ નજીક હોય છે. એટલે આસપાસના લોકોને અવાજ સંભળાય તેવી શક્યતા ઓછી હોય છે. મ્યુઝ જે જવાબ મોકલે છે તે આ સ્પીકરમાંથી ધીમા અવાજમાં આવે છે. તમે ચાલતા હોવ કે સાઇકલ ચલાવતા હોવ, ત્યારે દિશા બતાવવા માટે પણ આ અવાજનો ઉપયોગ થાય છે. જેમ કે, 'આગળ જમણે વળો' જેવી સૂચના તમારા કાનમાં સંભળાય, જેથી ફોન જોવાની જરૂર ન પડે.

આ ચશ્માંની બેટરી અગાઉની પેઢી કરતાં વધુ લાંબી ચાલે છે. એક વાર ચાર્જ કરો તો લગભગ નવ કલાક સુધી સામાન્ય ઉપયોગ થઈ શકે છે. સાથે એક ચુંબકીય પેટી મળે છે, જેમાં ચશ્માં મૂકીને ફરી ચાર્જ કરી શકાય છે. આનો અર્થ એ કે આખો દિવસ બહાર હોવ તો પણ વારંવાર ચાર્જની ચિંતા ઓછી રહે છે.

ક્યાં ધ્યાન રાખવું?

આ ચશ્માં સહાયક છે, સંપૂર્ણ નિષ્ણાત નહીં. કેટલીક વાર મ્યુઝ ખોટો જવાબ આપી શકે છે, ખાસ કરીને જ્યારે દૃશ્ય ધૂંધળું હોય, અક્ષરો નાના હોય કે અવાજમાં ઘણો ઘોંઘાટ હોય. તબીબી સલાહ, કાનૂની માહિતી કે મહત્ત્વના નિર્ણય માટે ફક્ત આ ચશ્માં પર આધાર રાખવો યોગ્ય નથી. મહત્ત્વની વાત હોય તો સ્વતંત્ર રીતે ચકાસવી જોઈએ.

• ગોપનીયતા: ચશ્માં જે દૃશ્ય મોકલે છે તેમાં તમારા પરિવારજનો કે અજાણ્યા લોકો પણ આવી શકે છે. જ્યાં લોકો ખાનગી વાત કરતા હોય ત્યાં કેમેરા ચાલુ ન રાખવો.
• નેટવર્ક: મ્યુઝ સહાયક ઇન્ટરનેટ પર ચાલે છે. નેટવર્ક ન હોય તો ચશ્માં ફક્ત ફોટો કે વિડિયો લઈ શકે, પણ જવાબ ન આપે.
• ચાર્જ: નવ કલાકની બેટરી હોવા છતાં ભારે વપરાશમાં વહેલી ખતમ થઈ શકે. લાંબા પ્રવાસ પહેલાં પેટી સાથે રાખવી.
• અવાજ: સ્પીકર ધીમો હોય છે, પણ સંપૂર્ણ ખાનગી નથી. એકદમ શાંત જગ્યાએ નજીકના વ્યક્તિને ધીમો અવાજ સંભળાઈ શકે.

આ ચશ્માંની કિંમત લગભગ ચારસો પચાસ ડોલરથી શરૂ થાય છે, અને તેમાં નંબરવાળા કે સનગ્લાસ લેન્સનો વિકલ્પ પણ મળે છે. એટલે તે સામાન્ય ચશ્માં કરતાં ઘણા મોંઘા છે. પણ તેની ખાસિયત એ છે કે તમે હાથ વગર, ફક્ત જોઈને અને બોલીને માહિતી મેળવી શકો છો. આ સગવડ ક્યાં ઉપયોગી છે અને ક્યાં જોખમી છે, તે તમારા રોજિંદા ઉપયોગ પર આધાર રાખે છે.