એઆઈ રોકાણ કૌભાંડો: જાણીતા ચહેરાઓના નકલી વિડિયોથી થતી છેતરપિંડી અને બચવાના સાચા ઉપાયો

ન્યૂઝ ચેનલનો જાણીતો ચહેરો રાતોરાત અમીર બનવાની વાત કરે ત્યારે

સોશિયલ મીડિયા પર સ્ક્ર્રોલ કરતાં કરતાં જાણીતી ન્યૂઝ ચેનલનો એક વિડિયો સામે આવે છે. એક વિશ્વાસપાત્ર પત્રકાર ખૂબ ગંભીરતાથી દેશ માટેની મોટી આર્થિક યોજનાની વાત કરે છે. પછી સ્ક્રીન પર જાણીતા અબજોપતિ ઉદ્યોગપતિ દેખાય છે અને કહે છે કે તેમણે ગરીબી દૂર કરવા એક નવું એઆઈ ટ્રેડિંગ ટૂલ બનાવ્યું છે. ફક્ત વીસ હજાર રૂપિયા રોકીને દર અઠવાડિયે લાખો રૂપિયાની પાકી કમાણી થશે તેવી ખાતરી આપવામાં આવે છે.

વિડિયો એટલો સાચો લાગે છે કે ટીવીના ગ્રાફિક્સ, ઉદ્યોગપતિનો અવાજ અને હોઠનો ફફડાટ બધું જ અસલ જેવું દેખાય છે. નીચે લોકોએ પોતાનું દેવું ચૂકવાઈ ગયું હોવાની કમેન્ટ્સ પણ કરી હોય છે. પણ આ બધું જ સાયબર ગઠિયાઓએ એઆઈ વાપરીને રચેલું ષડયંત્ર હોય છે.

પૂંઠાના પૂતળા પાછળ છુપાઈને અવાજ કાઢતા લબાડની વાત

આ છેતરપિંડી સમજવા માટે મેળામાં ઊભેલા એક લુચ્ચા માણસની કલ્પના કરો. તે ગામના સૌથી પ્રમાણિક બેંક મેનેજરના પૂંઠાના કટ-આઉટ પાછળ છુપાયેલો છે. તેના હાથમાં માઇક છે અને તે મેનેજરના અવાજમાં બૂમો પાડે છે.

તે પાતળી સળીથી પૂંઠાનું મોઢું હલાવે છે. દૂરથી લોકોને લાગે છે કે બેંક મેનેજર પોતે જ વાત કરી રહ્યા છે. જ્યારે અસલ મેનેજર ઘરે આરામ કરતા હોય છે અને તેમના નામે લોકોને છેતરવામાં આવી રહ્યા હોય છે.

ઇન્ટરનેટ પર ડીપફેક વિડિયો આ જ કામ કરે છે. જૂના વિડિયો લઈને એઆઈથી અવાજ બદલીને અને હોઠની હલચલ ફેરવીને નકલી વિડિયો બનાવવામાં આવે છે.

નકલી સમાચાર પેજથી ફોન પર દબાણ કરવાની જાળ

વિડિયો નીચેની લિંક દબાવતાં જ જાણીતા અખબાર જેવી દેખાતી નકલી વેબસાઇટ ખૂલે છે.

ત્યાં નામ અને નંબર નાખતાં જ થોડીવારમાં એક અજાણ્યા નંબર પરથી ફોન આવે છે. સામેવાળો વ્યક્તિ તાત્કાલિક પૈસા જમા કરાવવા દબાણ કરે છે. એપમાં પૈસા વધતા દેખાય છે, પણ પૈસા ઉપાડવા જતાં ટેક્સના નામે વધારે પૈસા પડાવી લેવામાં આવે છે.

નકલી વિડિયો પકડવાની ચાર મુખ્ય નિશાનીઓ

આવા વિડિયો જોતાં જ આ બાબતો ચકાસો:

• હોઠની અકુદરતી હિલચાલ: બોલતી વખતે હોઠ રબર જેવા ખેંચાયેલા લાગે કે દાંત ધૂંધળા દેખાય.
• જોખમ વગર પાકા નફાની વાત: રોકાણમાં જોખમ વગર મોટો નફો શક્ય જ નથી.
• વેબસાઇટની બીજી લિંક્સ બંધ હોવી: ન્યૂઝ પેજ પર બીજા કોઈ સમાચાર પર ક્લિક કરતાં કંઈ ન ખૂલે.
• તરત આવતા ફોન કોલ્સ: કોઈ સાચી કંપની ફોર્મ ભરતાં જ તરત ફોન કરીને પૈસા ભરવા દબાણ કરતી નથી.

પૈસા બચાવવા માટેના ચાર નિયમો

છેતરપિંડીથી બચવા આ નિયમો પાળો:

• સોશિયલ મીડિયા વિડિયો જોઈને રોકાણ ન કરો: મોટા ઉદ્યોગપતિઓ ક્યારેય આવી રીતે રોકાણ માટે કહેતા નથી.
• વેબસાઇટનું સરનામું (URL) તપાસો: અસલ ન્યૂઝ ચેનલની વેબસાઇટ છે કે નહીં તે જોઈ લો.
• સેબીની (SEBI) મંજૂરી તપાસો: કંપની સરકારી માન્યતા ધરાવે છે કે નહીં તે ચકાસો.
• તરત જ ફરિયાદ કરો: ૧૯૩૦ સાયબર હેલ્પલાઇન પર ફોન કરીને પોલીસને જાણ કરો.

ટેક્નોલોજી ગમે તેટલો સાચો અવાજ કાઢી શકે પણ અશક્ય નફાને સાચો ન કરી શકે. સતર્ક રહીને તમારી મૂડી સાચવો.

સાયબર ઠગો દ્વારા બનાવવામાં આવેલી નકલી એપ્સ અને વેબસાઈટ્સ શરૂઆતમાં તમારી રકમમાં મોટો નફો થયેલો દર્શાવે છે જેથી તમને સિસ્ટમ પર વિશ્વાસ બેસી જાય. આ જાળમાં ફસાઈને લોકો પોતાની જીવનભરની કમાણી તેમાં રોકી દે છે. પરંતુ જ્યારે નફો ઉપાડવાનો (Withdrawal) સમય આવે છે ત્યારે ટેક્સ અને પ્રોસેસિંગ ફીના નામે વધુ પૈસા પડાવવાનું શરૂ થાય છે.

કોઈપણ જગ્યાએ રોકાણ કરતા પહેલા તે સંસ્થા સેબી (SEBI) કે રિઝર્વ બેંક (RBI) દ્વારા માન્યતા પ્રાપ્ત છે કે નહીં તેની ખાતરી સત્તાવાર પોર્ટલ પરથી અચૂક કરો. રાતોરાત અમીર બનવાની લાલચ આપતી કોઈપણ લિંક કે વોટ્સએપ ગ્રૂપથી દૂર રહેવું એ જ તમારી મહેનતની કમાણી બચાવવાનો શ્રેષ્ઠ ઉપાય છે.

અજાણ્યા વોટ્સએપ કે ટેલિગ્રામ ગ્રૂપમાં મળતી ટિપ્સ પર ક્યારેય વિશ્વાસ ન કરો. જો છેતરપિંડી થાય તો વિલંબ કર્યા વિના 1930 પર કોલ કરી સાયબર ક્રાઈમમાં ફરિયાદ નોંધાવો અને બેંક ખાતું તાત્કાલિક બ્લોક કરાવો જેથી વધુ નુકસાન અટકાવી શકાય.