શું મોબાઇલ આપણી વાતો ચોરીછૂપીથી સાંભળે છે? બોલેલી વસ્તુઓની જાહેરાત સ્ક્રીન પર આવવાનું અસલી સત્ય

દરેક સાથે બનતો એક અજીબ સંયોગ

વિચારો કે તમે ઘરમાં બેસીને મિત્ર સાથે કોઈ ખાસ બ્રાન્ડના શૂઝ ખરીદવાની વાત કરી રહ્યા છો. તમે ગૂગલ પર તે શોધ્યું નથી, કોઈ શોપિંગ એપ ખોલી નથી અને ફોન ટેબલ પર શાંત પડ્યો છે. તેમ છતાં એક કલાક પછી સોશિયલ મીડિયા ખોલતાં જ તે જ શૂઝની જાહેરાત સામે આવી જાય છે. રૂમમાં કોઈ છૂપો માઇક્રોફોન લગાવીને આપણી વાતો સાંભળી રહ્યું હોય તેવો ડર લાગવો સ્વાભાવિક છે.

સ્માર્ટફોન વાપરતા મોટાભાગના લોકોને આવો અનુભવ થયો હોય છે. આનાથી લોકોને લાગે છે કે ફોન ૨૪ કલાક વાતો રેકોર્ડ કરીને કંપનીઓને મોકલે છે. પરંતુ સાયબર સુરક્ષાના નિષ્ણાતોએ ડેટા તપાસીને જોયું ત્યારે સાચી વાત બહાર આવી: કંપનીઓને અવાજ ચોરવાની જરૂર જ નથી, કારણ કે તેમના એલ્ગોરિધમ તમે શું બોલવાના છો તેનો પહેલેથી અંદાજ લગાવી લે છે.

કાફેની બારી બહાર ઊભેલા હોશિયાર જાસૂસનું ઉદાહરણ

ચોરીછૂપીથી સાંભળ્યા વગર આ કેવી રીતે થાય છે તે સમજવા કાફેની બહાર ઊભેલા એક જાસૂસની કલ્પના કરો. તમારા ટેબલ નીચે માઇક્રોફોન લગાવવાની તેને જરૂર નથી.

તે માત્ર એ જુએ છે કે તમારી સાથે કોણ બેઠું છે. તમારા મિત્ર પાસે ટ્રેકિંગ બેગ છે તે નોંધે છે. તમે બંને દોઢ કલાક સાથે બેઠા હતા તે જાણે છે. તમારા મિત્રએ મળતાં પહેલાં લેપટોપ પર શૂઝ શોધ્યા હતા તે પણ તેને ખબર છે. તમે બહાર નીકળો ત્યારે એક સેલ્સમેન તમને શૂઝનું કૂપન આપે છે. આ મનની વાત જાણી લીધી હોય તેવું લાગે છે, પણ તેણે માત્ર ખુલ્લા પુરાવા જોડ્યા હોય છે.

જાહેરાત નેટવર્ક આ જ કામ કરે છે. જ્યારે તમારો ફોન વાઇ-ફાઇ, બ્લૂટૂથ કે લોકેશન દ્વારા એવી વ્યક્તિ સાથે સંપર્કમાં આવે છે જેણે તાજેતરમાં વસ્તુ શોધી હોય, ત્યારે સિસ્ટમ માની લે છે કે તમને પણ તેમાં રસ છે.

ફોન આખો દિવસ અવાજ મોકલે તો શું થાય?

મોબાઇલ છૂપી રીતે અવાજ સાંભળતો નથી તેના મજબૂત કારણો છે. ૨૪ કલાક સારો અવાજ ઇન્ટરનેટ પર મોકલવો કોઈ પણ ફોન માટે શક્ય નથી.

જો કોઈ એપ આખો દિવસ રેકોર્ડિંગ કરીને ડેટા મોકલતી હોય, તો બેટરી બે કલાકમાં પૂરી થઈ જાય, ફોન ગરમ થઈ જાય અને મોબાઇલ ડેટા ખૂબ વપરાઈ જાય. સુરક્ષા નિષ્ણાતોને તપાસમાં આવો કોઈ છૂપો ઓડિયો ડેટા મળ્યો નથી.

વૉઇસ આસિસ્ટન્ટ્સ ઓછી વીજળી વાપરતી નાની ચિપ પર ચાલે છે. આ ચિપ ફક્ત ખાસ શબ્દ સાંભળે છે અને થોડી સેકન્ડમાં અવાજ ભૂંસી નાખે છે. તે શબ્દ બોલાય નહીં ત્યાં સુધી અવાજ બહાર જતો નથી.

માઇક્રોફોન સુરક્ષિત હોવાની ચાર નિશાનીઓ

આધુનિક ફોનમાં સુરક્ષા માટે સ્પષ્ટ સંકેતો આપેલા હોય છે:

• સ્ક્રીન પર રંગીન ટપકું: કોઈપણ એપ માઇક્રોફોન વાપરે ત્યારે સ્ક્રીન પર નાનું કેસરી કે લીલું ટપકું દેખાય છે.
• પરવાનગીઓ પર અંકુશ: માઇક્રોફોન વાપરવા માટે એપને પૂછવું પડે છે અને તમે 'ફક્ત એપ વાપરતી વખતે' તેવી મર્યાદા રાખી શકો છો.
• ફોનમાં જ થતી તપાસ: વૉઇસ કમાન્ડની ચકાસણી ફોનની અંદર જ થાય છે અને નકામો અવાજ તરત જ નાશ પામે છે.
• બેટરી વપરાશની વિગતો: સેટિંગ્સમાં જઈને કઈ એપ કેટલી બેટરી વાપરે છે તે જોઈ શકાય છે; છૂપી રેકોર્ડિંગ કરતી એપ તરત પકડાઈ જાય છે.

ગોપનીયતા જાળવવા માટેના ચાર સરળ ઉપાયો

ટ્રેકિંગ નિયંત્રિત કરવા માટે આજે જ આ સેટિંગ્સ તપાસો:

• માઇક્રોફોનની પરવાનગી તપાસો: ગેમ્સ અને શોપિંગ એપ્સ જેને અવાજની જરૂર નથી તેનું માઇક્રોફોન બંધ કરો.
• પર્સનલાઇઝ્ડ જાહેરાતો બંધ કરો: પ્રાઇવસી સેટિંગ્સમાં જઈને એડ ટ્રેકિંગ રદ કરો.
• સ્ક્રીન લૉક હોય ત્યારે વૉઇસ કમાન્ડ બંધ કરો: ફોન લૉક હોય ત્યારે આસિસ્ટન્ટ સાંભળે નહીં તેવું સેટ કરો.
• બ્લૂટૂથ અને વાઇ-ફાઇ સ્કેનિંગ મર્યાદિત કરો: જેથી આસપાસના અન્ય ઉપકરણો સાથે તમારા ફોનનો સંપર્ક ન જોડાય.

ફોન ચોરીછૂપીથી વાતો સાંભળતો નથી, પણ ડિજિટલ પગલાં ખૂબ ધ્યાનથી જુએ છે. યોગ્ય નિયંત્રણ રાખીને તમે તમારી અંગત જગ્યાને સુરક્ષિત રાખી શકો છો.