ખોટા વકીલનો ફોન: તમારા કેસની અસલી ફાઇલ દેખાય તો પણ પૈસા કેમ ન આપવા?

ફોન આવે છે. સામેની વ્યક્તિ તમારું પૂરું નામ, તમારો કેસ નંબર અને કોર્ટનું નામ જણાવે છે. કહે છે કે તમારો દાવો મંજૂર થઈ ગયો છે, પણ રકમ છોડાવવા માટે પહેલાં થોડી ફી ભરવી પડશે. તમને નવાઈ લાગે: આટલી બધી સાચી વિગતો કોઈ ખોટા માણસને કેમ ખબર હોય?

એ જ ક્ષણે ઠગાઈની અસલી ચાવી દેખાય છે. ભારતમાં કોર્ટના આદેશો, વિભાગીય સૂચનાઓ અને સરકારી જાહેરાતો મોટા ભાગે જાહેર થાય છે. તેમાં તમારું નામ, કેસની વિગત અને ક્યારેક ફોન નંબર પણ હોય છે. ઠગ આ દસ્તાવેજો વાંચીને યાદી બનાવે છે. પછી એક પછી એક લોકોને ફોન કરે છે. તમારી સાચી વિગત એ તેમની પાસેની માહિતી છે, તમારો વિશ્વાસ નહીં.

અસલી ફાઇલ દેખાય તો પણ શંકા કેમ કરવી?

ઘણા લોકો વિચારે છે કે જેને મારા કેસની આટલી બધી માહિતી છે, તે ખોટો કેમ હોય? પણ માહિતી ચોરવી સહેલી છે. કોર્ટ કચેરી, વકીલની ઓફિસ, વીમા કંપની કે સરકારી વિભાગમાં કામ કરતો કોઈ પણ વ્યક્તિ ફાઇલોની નકલ કરી શકે છે. કેટલીક વાર તમારી જાતે ભરેલી અરજીમાં પણ આ વિગતો હોય છે. એટલે ફાઇલ દેખાય એ સાચા વકીલની ખાતરી નથી.

આ ઠગાઈમાં એક વાત ખાસ ધ્યાનમાં રાખવા જેવી છે. સાચી સરકારી પ્રક્રિયામાં તમારે કોઈ અજાણ્યા માણસને અંગત ખાતામાં પૈસા મોકલવાના હોતા નથી. કોર્ટ ફી, સ્ટેમ્પ ડ્યુટી કે કોઈ પણ સરકારી ચુકવણી બેંક, ચેક કે સત્તાવાર ઓનલાઇન પોર્ટલ દ્વારા થાય છે. જ્યારે ફોન પરથી કોઈ તાત્કાલિક UPI કે બેંક ટ્રાન્સફર માગે, ત્યારે તે સૌથી મોટું ચેતવણીનું ચિહ્ન છે.

ઠગ કઈ રીતે વિશ્વાસ જીતે છે?

ઠગ ઉતાવળ ઊભી કરે છે. કહે છે કે આજે જ ફી ભરવી પડશે, નહીં તો કેસ રદ થઈ જશે કે રકમ પાછી જશે. ઘણી વાર તે સાચા વકીલ કે સરકારી અધિકારીનું નામ વાપરે છે, જેથી તમે ચકાસવાનું ટાળો. કેટલાક કિસ્સામાં તો WhatsApp પર નકલી ઓળખપત્ર કે કોર્ટનો દેખાતો કાગળ પણ મોકલે છે. આ બધું ડર અને ઉતાવળ પર ચાલે છે.

અહીં એક વાત યાદ રાખો: સાચો વકીલ કે સરકારી અધિકારી તમને ફોન પર ડરાવીને પૈસા નહીં મંગાવે. તે તમને ઓફિસ આવવા કહેશે, લેખિત કારણ આપશે અને સત્તાવાર રસીદ આપશે. જો કોઈ ફોન પર જ તાત્કાલિક પૈસા માગે, તો તે ઠગાઈની સંભાવના ઘણી ઊંચી છે.

પૈસા આપ્યા પહેલાં શું કરવું?

• ફોન કાપી દો અને તમારા કેસ સાથે સંકળાયેલા અસલી વકીલ કે સંસ્થાને તેમના જાણીતા નંબર પર સામેથી ફોન કરો.
• કોર્ટ કે વિભાગની અસલી વેબસાઇટ પર તમારો કેસ નંબર નાખીને સ્થિતિ જાતે તપાસો.
• કોઈ પણ ફી સત્તાવાર બેંક શાખા, ચેક કે સરકારી ઓનલાઇન પોર્ટલ દ્વારા જ ભરો; અંગત ખાતામાં કે UPI પર નહીં.
• ફોન કરનારનું નામ, નંબર અને મોકલેલા સંદેશાનો સ્ક્રીનશોટ સાચવી રાખો.
• જો તમે પૈસા મોકલી દીધા હોય, તો તરત બેંકને જાણ કરો અને નજીકના પોલીસ સ્ટેશનમાં ફરિયાદ નોંધાવો.

આ ઠગાઈની સૌથી મોટી તાકાત એ છે કે તે તમારી અંગત માહિતીનો ઉપયોગ કરે છે. પણ એ જ માહિતી તમારી સામે ઢાલ પણ બની શકે છે. જ્યારે તમે જાણો છો કે કેસની વિગતો જાહેર દસ્તાવેજોમાંથી મળે છે, ત્યારે ફોન કરનારનો દાવો નબળો પડી જાય છે. ઉતાવળ કરવાને બદલે થોડી વાર થોભો, સામેથી ચકાસો અને સત્તાવાર માધ્યમથી જ આગળ વધો.