વાંચવાનો સમય 3 મિનિટ
Face swap: વિડિયોમાં એક વ્યક્તિનો ચહેરો બીજી વ્યક્તિના શરીર પર કેવી રીતે ચોંટાડવામાં આવે છે?
30 સેકન્ડમાં સાર
એઆઈ ફેસ સ્વેપ એ એક ડિજિટલ પ્રક્રિયા છે જેમાં કમ્પ્યુટર વિઝન દ્વારા ચહેરાના મુખ્ય બિંદુઓ ઓળખીને એક વ્યક્તિના ચહેરાના લક્ષણો વિડિયોમાં રહેલી અન્ય વ્યક્તિના શરીર પર જોડવામાં આવે છે.
સોશિયલ મીડિયા પર ઘણીવાર એવા મનોરંજક વિડિયો જોવા મળે છે જ્યાં જૂના અભિનેતાઓ આજના ગીતો પર ડાન્સ કરતા દેખાય છે અથવા વિડિયો કોલમાં મિત્રો પોતાનો ચહેરો કોઈ જાણીતી હસ્તી જેવો બનાવી દે છે. બહારથી આ સામાન્ય ફન ફિલ્ટર લાગે છે, પરંતુ તેની પાછળ 'ફેસ સ્વેપ' નામનું અદ્યતન ડિજિટલ વિઝન ટેકનોલોજી કામ કરે છે. જોકે, જ્યારે આ ટેકનોલોજીનો દુરુપયોગ થાય છે ત્યારે લોકોના નકલી વિડિયો બનાવીને છેતરપિંડી, બદનામી અને નાણાકીય ગુનાઓ આચરવામાં આવે છે.
નાટકનો મુખવટો અને ફરતા કાચવાળું પ્રોજેક્ટર
એક નાટકના મંચની કલ્પના કરો જ્યાં એક કલાકાર પોતાના શરીરથી અભિનય કરી રહ્યો છે. પરંતુ તેના ચહેરા પર અડસઠ નાના કાળા ટપકાંવાળો સફેદ સાદો મુખવટો છે. ઓડિટોરિયમમાં ઉપરની બાજુ એક પ્રોજેક્ટર ઓપરેટર બેઠો છે જેની પાસે ઝડપથી ફરતા કાચના પ્રિઝમવાળો ખાસ દીવો છે.
ઓપરેટર પાસે અન્ય વ્યક્તિના સુંદર ચહેરાની કાચની સ્લાઈડ છે. પેલો કલાકાર ગરદન હલાવે કે બાજુમાં જુએ ત્યારે મુખવટા પરના કાળા ટપકાં જોઈને પ્રિઝમ તરત જ ફરે છે અને તે ચહેરાનો પ્રકાશ મુખવટાના વળાંક પર એવી રીતે પાડે છે કે તે ચહેરો બરાબર ચોંટી જાય છે. પાછળ બેઠેલા દર્શકોને એવું જ લાગે છે કે તે કલાકાર પોતે જ પેલી વ્યક્તિ છે.
ડિજિટલ ફેસ સ્વેપ સોફ્ટવેર પણ આ જ પદ્ધતિ પર કામ કરે છે. તે વિડિયોની દરેક ફ્રેમમાં આંખોના ખૂણા, નાકની અણી અને જડબાની રેખાઓ માપે છે. ત્યારબાદ ન્યુરલ નેટવર્ક બીજી વ્યક્તિના ચહેરાના લક્ષણો લાવીને હલનચલન મુજબ તેને વાળી દે છે અને કિનારીઓ પર ત્વચાનો રંગ તથા પડછાયા એવી રીતે ભેળવી દે છે કે સાંધો પકડી શકાતો નથી.
બનાવટી ચહેરો ઓળખવા માટેના ચાર મુખ્ય સંકેતો
ટેકનોલોજી ગમે તેટલી હોશિયાર બને પણ ડિજિટલ મિશ્રણમાં કેટલીક ત્રુટિઓ રહી જ જાય છે:
- જડબા અને વાળની કિનારી પર અસ્પષ્ટતા: જડબું જ્યાં ગળા સાથે મળે છે અથવા કપાળ જ્યાં વાળને સ્પર્શે છે ત્યાં આછો ધૂંધળો ઘેરાવ કે અકુદરતી ચમક દેખાય છે.
- આંખોમાં જીવંતતાનો અભાવ અને યાંત્રિક પલકારા: નકલી ચહેરાની આંખોમાં સ્વાભાવિક ચમક હોતી નથી અને પાંપણો ઘડિયાળના કાંટાની જેમ ચોક્કસ સમયે જ ઝપકે છે.
- ઝડપથી મોં ફેરવતી વખતે થતી વિકૃતિ: વ્યક્તિ અચાનક મોં ફેરવે ત્યારે સિસ્ટમનું નિયંત્રણ ક્ષણવાર માટે છૂટી જાય છે અને નાક કે હોઠ ચહેરા પરથી સહેજ ખસી ગયેલા લાગે છે.
- દાંત અને મોંની અંદરની અકુદરતી સ્થિતિ: બોલતી વખતે મોંની અંદરની હિલચાલ અને દાંત સ્પષ્ટ બતાવવા કમ્પ્યુટર માટે અઘરા છે, તેથી દાંત ઘણીવાર એક સફેદ પટ્ટી જેવા દેખાય છે.
ફેસ સ્વેપ છેતરપિંડીથી બચવા માટેના સાવચેતીભર્યા પગલાં
શંકાસ્પદ વિડિયો કોલ આવે અથવા કોઈ જાણીતી વ્યક્તિ અચાનક નાણાંની તાત્કાલિક માંગણી કરે ત્યારે આ બાબતો ધ્યાનમાં રાખો:
- વ્યક્તિને ચહેરા સામે હાથ ફેરવવા કહો: ફેસ સ્વેપ સોફ્ટવેરને ચહેરાના બિંદુઓ ખુલ્લા જોઈએ; મોં કે નાક આગળ હાથ અથવા પાણીનો ગ્લાસ પસાર થતાં જ નકલી મુખવટો વિખેરાઈ જાય છે.
- પરિવારજનો સાથે ખાનગી કોડ વર્ડ નક્કી રાખો: વિડિયો કોલ પર ઈમરજન્સીમાં પૈસા માંગવામાં આવે ત્યારે અગાઉથી નક્કી કરેલો ગુપ્ત શબ્દ પૂછો અથવા સીધો ફોન કરીને ખાતરી કરો.
- ચહેરા પરના અને રૂમના પ્રકાશની દિશા સરખાવો: નાક પર પડતો પડછાયો અને વ્યક્તિના ખભા કે પાછળની દીવાલ પર આવતો પ્રકાશ એક જ દિશામાંથી આવે છે કે નહીં તે તપાસો. શંકાસ્પદ વિડિયો સાચવીને ફરિયાદ કરો: તમારી પરવાનગી વગર કોઈએ વિડિયો બનાવ્યો હોય તો તેની લિંક સાચવીને સાયબર પોલીસમાં તાત્કાલિક ફરિયાદ નોંધાવો.
મંચની કરામતોથી શરૂ થયેલી નકલ આજે કમ્પ્યુટર સ્ક્રીન સુધી પહોંચી ગઈ છે, પરંતુ માનવ શરીર અને ભાવનાઓની કુદરતી સુંદરતાની સંપૂર્ણ નકલ કોઈ મશીન કરી શકતું નથી. થોડી સાવધાની અને સજાગતા તમને ડિજિટલ છેતરપિંડીથી સુરક્ષિત રાખશે.
જો વીડિયો કોલમાં જરાય શંકા જાય તો સામેવાળી વ્યક્તિને માથું બાજુમાં ફેરવવા અથવા ચહેરા આગળ હાથ હલાવવા કહો. લાઈવ ડીપફેક આવા અચાનક હલનચલનને પકડી શકતું નથી અને ચહેરા પર વિકૃતિ સ્પષ્ટ દેખાઈ આવે છે.